و أمّا قسم الاصول ، فهو عشرة أبواب ؛ و هي : القصد ، و العزم ، و الإرادة ، و الأدب ، و اليقين ، و الانس ، و الذكر ، و الفقر ، و الغنى ، و مقام المراد . و نام كرد اين قسم را « اصول » . چرا كه او مبانى سلوك است و اساس سير ، ( و ) مبتنى است بر او قطع اوديه به نور قوّت قدسيه ؛ و آن اوديه بيانها است از براى قلب كه قطع مىكند آن بيانها را قلب به معونت عقل ، همچنان‌كه اخلاق منازل است از براى نفس كه كسب مىكند آن منازل را نفس به معونت قلب ؛ پس هرگاه تجاوز كند از آن اوديه ، روشن و آسان مىشود سبيل او و منجذب مىشود به محبّت به سوى حقيقت تا متّصل شود . چرا كه ما فوق او از احوال و ما بعد او مواهبى « 1 » است كه « 2 » نيست از براى سعى در او مدخلى و نه از براى كسب در او مجالى ؛ و ما تحت او از اخلاق و ما قبل او منازل و مقامات است از براى نفس ؛ و اين منازل و مقامات اگرچه مىباشند مكاسب از براى قلب ، ليكن به نظر به سوى ما تحت او از اصلاح و فرمانبردار گردانيدن نفس تا مشايعت كند او را در ترقّى ، و قطع علايق و رفع عوايق تا مانع نشود او را در عروج ، نيست در ترقّى در چيزى . و مبادى ترقّى بعد از تحصيل شرائط و آماده كردن ما يحتاج و استعداد اين امور است . و شكّ نيست آنكه حقيقت انسان قلب مسمّاى به نفس ناطقه است ، و اوست متوسّط ميان عالم الوهيت و عالم مخلوقيت ؛ پس رتبهء او و مركز او وسط وجود است و از اوست مبدأ ترقّى از مقام اصلى . پس اوّل اصول ترقّى و سير به سوى خداى تعالى قصد و عزم است .

--> ( 1 ) . اصل : مواهب . ( 2 ) . اصل : - كه .